Otwiera się w nowej karcie

Analiza kontekstu organizacji

Nie można chronić czegoś, czego nie jesteśmy świadomi. Analiza kontekstu organizacji to pierwszy krok do ustalenia, co należy chronić, dla kogo i z jakiego powodu. Dopiero po tym etapie można rzetelnie ocenić ryzyka i zaplanować dalsze działania.
Umów bezpłatną konsultację o kontekście organizacji

Ta strona jest dla Ciebie, jeśli

Kierujesz ryzykiem operacyjnym lub cyberbezpieczeństwem w podmiocie finansowym objętym DORA i musisz udokumentować ramy zarządzania ryzykiem związanym z ICT, których wymaga art. 6 DORA.

Zarządzasz ciągłością działania lub compliance w podmiocie kluczowym lub ważnym objętym NIS2 i ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC).

Odpowiadasz za wdrożenie ISO 22301 lub ISO/IEC 27001 i potrzebujesz analizy kontekstu, z której zespół skorzysta w ocenie ryzyka i analizie BIA.

Przygotowujesz organizację do audytu nadzorczego i potrzebujesz dokumentacji, z której jednoznacznie wynika, jak ustalono zakres systemu i strony zainteresowane.

Dlaczego lista aktów prawnych nie zastępuje analizy kontekstu 

Analiza kontekstu organizacji jest wymaganiem punktu 4 norm ISO 22301:2019 i ISO/IEC 27001:2022. Obejmuje czynniki zewnętrzne i wewnętrzne (pkt 4.1), potrzeby i oczekiwania stron zainteresowanych, w tym wymagania prawne i regulacyjne (pkt 4.2), oraz ustalenie zakresu systemu zarządzania (pkt 4.3).

W praktyce wiele organizacji przygotowuje jedynie listę ustaw i rozporządzeń, które ich dotyczą. Podczas audytu audytorzy pytają jednak o konkretne wymagania z poszczególnych aktów prawnych, które dotyczą danego systemu zarządzania, np. ciągłości działania lub bezpieczeństwa informacji. Organizacja, która nie potrafi na nie odpowiedzieć, ma spis przepisów, a analizy kontekstu w praktyce nie przeprowadziła.

Ma to praktyczne konsekwencje. Jeśli analizę wpływu biznesowego (Business Impact Analysis, BIA) prowadzi się na niepełnym kontekście, część obowiązków organizacji zostaje w niej pominięta, a plany ciągłości działania są nieprawidłowo skrojone. Braki w kontekście przekładają się na braki w całym systemie zarządzania. Organizacja może ich nie zauważyć, ale audytor lub organ nadzoru już tak.

W jaki sposób budujemy kontekst organizacji na potrzeby systemu zarządzania?

W uzasadnionych przypadkach prowadzimy warsztat z kierownikami komórek organizacyjnych, np. gdy organizacja działa w wielu jurysdykcjach poza Unią Europejską, prowadzi unikalną działalność bez gotowych wzorców regulacyjnych lub gdy projekt kontekstu wymaga szczegółowych uzupełnień, których nie da się wywnioskować z dokumentów.

Wyniki prac zasilają bezpośrednio ocenę ryzyka, którą prowadzimy zgodnie z  autorską metodyką ERAMIS (Evidence-based Risk Assessment Methodology for Infrastructure and Services), oraz analizę wpływu biznesowego (BIA) prowadzoną w ImpactApp. Jeśli chcesz zobaczyć próbkę kontekstu dla Twojego profilu działalności, wypróbuj bezpłatne narzędzie ISOContext.

Jak przygotowujemy kontekst organizacji

Projekt kontekstu organizacji przygotowujemy samodzielnie na podstawie dokumentów opisujących działalność klienta.

Analizujemy m.in.:

  • regulamin organizacyjny

  • statut

  • dokumenty opisujące zakres działalności

Dzięki temu nie angażujemy zespołu klienta w etap przygotowawczy.

Co otrzymujesz?

Gotowy projekt kontekstu organizacji do weryfikacji i akceptacji, zawierający:

  • analizę czynników zewnętrznych i wewnętrznych (pkt 4.1 normy), np. metodą PESTLE
  • zidentyfikowanych interesariuszy
  • wymagania interesariuszy wraz ze źródłami prawnymi
  • przypisanie właścicieli procesów
  • propozycję zakresu systemu zarządzania (pkt 4.3 normy)

Nasi eksperci pozostają dostępni w czasie weryfikacji, aby wyjaśniać założenia projektu.

Zakres analizy kontekstu organizacji

Analiza obejmuje trzy wzajemnie powiązane obszary:

Strony zainteresowane

czyli osoby i organizacje, które mogą wpływać na Twoją organizację, na które Twoja organizacja może wpływać lub które uważają, że jej decyzje i działania na nie wpływają.

Akty prawne

czyli ustawy, rozporządzenia i regulacje nadzorcze, z których wynikają obowiązki organizacji w obszarze danego systemu zarządzania, ze wskazaniem konkretnego przepisu.

Wymagania

prawne oraz wymagania każdego interesariusza, które mają związek z danym systemem zarządzania (np. zarządzaniem ryzykiem, bezpieczeństwem informacji lub ciągłością działania).

Prawidłowe wdrożenie dowolnego systemu zarządzania wymaga zastosowania wyników analizy kontekstu organizacji w kolejnych etapach prac, np. podczas oceny ryzyka lub planowania ciągłości działania. Wtedy kontekst organizacji służy jako narzędzie w zarządzaniu ryzykiem, zgodnością, ciągłością działania, cyberbezpieczeństwem i jakością.

Wskazujemy wszystkich zewnętrznych interesariuszy i przypisujemy im konkretne wymagania dotyczące ciągłości działania, czyli terminy i, jeśli zostały określone, wymagany poziom realizacji procesu, wraz z ich podstawami prawnymi i regulacyjnymi.

Na przykład w przypadku podmiotów finansowych są to organ nadzoru (w Polsce KNF), którego wymagania uzupełniają wytyczne i standardy techniczne EBA, EIOPA lub ESMA, zależnie od profilu działalności, zewnętrzni dostawcy usług ICT, wobec których organizacja zarządza ryzykiem zgodnie z art. 28 DORA, a także klienci, ze zobowiązaniami wynikającymi z umów i ze standardów obsługi, do których organizacja ich przyzwyczaiła. Te ostatnie mają przy analizie wpływu na wizerunek takie samo znaczenie jak wymagania formalne.

Wymagania interesariuszy

Interesariusze zewnętrzni i ich wymagania

Dla każdego wymagania wskazujemy proces, który je realizuje, oraz jego właściciela, czyli dział odpowiedzialny za definiowanie wytycznych i zasad dotyczących funkcjonowania procesu. Właścicielem nie zawsze jest dział, który wykonuje proces. Przykładowo o tym, jak wygląda usługa, może decydować Departament Produktów, choć sprzedaje ją dział sprzedaży, a świadczą działy operacyjne. Zakres systemu zarządzania ustalamy na podstawie listy procesów, które bezpośrednio realizują wymagania interesariuszy, z uwzględnieniem powiązań i zależności od innych procesów i dostawców (pkt 4.3 normy).

Procesy i zakres

Procesy, właściciele i zakres systemu zarządzania

Kontekst organizacji dokumentujemy począwszy od wskazania interesariusza, przez jego wymagania, podstawę prawną, aż po proces biznesowy, który je realizuje i właściciela procesu. DORA (rozporządzenie UE 2022/2554, art. 6) wymaga od podmiotów finansowych udokumentowanych ram zarządzania ryzykiem związanym z ICT. NIS2 (dyrektywa UE 2022/2555, art. 21) i ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wymagają od podmiotów kluczowych i ważnych środków zarządzania ryzykiem w cyberbezpieczeństwie. Na podstawie analizy kontekstu prowadzonej według ISO 22301 i ISO/IEC 27001 ustalamy zakres tych ram i środków.

Przepisy krajowe i unijne

Dokumentacja odpowiadająca wymaganiom ISO, DORA, NIS2 i ustawy o KSC

Dwadzieścia lat projektów w sektorach o najwyższych wymaganiach odporności operacyjnej

Ponad 250 projektów dla instytucji finansowych, operatorów infrastruktury krytycznej, podmiotów administracji publicznej i organizacji przemysłowych w Polsce i Europie.

Certyfikacje zespołu

Nasi eksperci posiadają certyfikacje PECB — organizacji certyfikującej uznawanej przez ISO i akredytowanej przez międzynarodowe organy normalizacyjne.

Najczęściej zadawane pytania o analizę kontekstu organizacji

Analiza kontekstu organizacji to proces wymagany przez normy systemów zarządzania ISO o wspólnej strukturze (Harmonized Structure, dawniej HLS), w tym ISO 22301, ISO/IEC 27001 i ISO 9001. Polega na określeniu czynników zewnętrznych i wewnętrznych (pkt 4.1), stron zainteresowanych (interesariuszy) i ich wymagań (pkt 4.2) oraz na ustaleniu zakresu systemu zarządzania (pkt 4.3).

Jej celem jest zapewnienie, że system zarządzania (np. ciągłością działania) jest dopasowany do rzeczywistego otoczenia organizacji, regulacyjnego, biznesowego i operacyjnego. Norma nie narzuca formatu dokumentu, wymaga natomiast, żeby zakres systemu zarządzania był dostępny jako udokumentowana informacja (pkt 4.3). Audytor szuka dowodów na to, że zarząd rozumie otoczenie organizacji i wymagania dotyczące danego obszaru (np. bezpieczeństwa informacji) i podejmuje decyzje w oparciu o udokumentowane wymagania.

Od zmiany z lutego 2024 roku (Amd 1:2024) normy ISO 22301:2019 i ISO/IEC 27001:2022 wymagają też, żeby organizacja ustaliła, czy zmiana klimatu jest dla niej istotnym czynnikiem (pkt 4.1). W pkt 4.2 dodano uwagę, że strony zainteresowane mogą mieć wymagania związane ze zmianą klimatu.

Nie. Lista aktów prawnych to spis przepisów, które dotyczą organizacji. W analizie kontekstu ustala się, jakie konkretne wymagania w zakresie objętym normą (np. ciągłości działania lub bezpieczeństwa informacji) wynikają z tych aktów, który proces je realizuje i kto za ten proces odpowiada. W projektach wdrożeniowych i podczas audytów regularnie spotykamy organizacje, które mają starannie prowadzoną listę aktów prawnych, ale nie potrafią wskazać, które wymagania dotyczą ciągłości działania. Audytor znajduje taką lukę szybko.

Wymagania interesariuszy (stron zainteresowanych) wobec Twojej organizacji najłatwiej zidentyfikować, odpowiadając na pytanie: „Dlaczego dany podmiot, osoba lub grupa osób jest zainteresowana tym, abyśmy chronili informacje (ISO 27001), działali nieprzerwanie (ISO 22301), zarządzali ryzykiem (ISO 31000), dbali o BHP (ISO 45001) itd.?” Innymi słowy, są to zobowiązania wobec interesariuszy wynikające z przepisów prawa i regulacji, z podpisanych umów lub porozumień, a także ich niesformalizowane oczekiwania wobec Twojej organizacji.

Wymagania ciągłości działania łatwo rozpoznać po tym, że:

  1. dotyczą terminów wykonania jakiegoś zadania lub czasu przeznaczonego na realizację procesu. Może to być data, godzina lub czas reakcji, np. termin złożenia raportu regulacyjnego, czas usunięcia awarii systemu, termin rozpatrzenia reklamacji (30 dni).
  2. dotyczą poziomu realizacji zadania, np. kompletność danych w raporcie, przepustowość usługi, poziom dostępności systemu.

Organizacja może być prawnie zabezpieczona pod względem terminów, a jednocześnie narażona wizerunkowo przez niespełnienie wymagań dotyczących poziomu jakości, do których przyzwyczaiła klientów. Oba typy wymagań muszą trafić do analizy kontekstu i oba muszą być uwzględnione jako kryteria oceny wpływu podczas analizy BIA.

Właściciel procesu to komórka organizacyjna, która definiuje (decyduje), jak proces ma być wykonywany, i która odpowiada za zobowiązania z nim związane, nie zawsze ta, która go wykonuje. W projekcie dla firmy telekomunikacyjnej okazało się, że właścicielem usługi połączeń głosowych powinna być sprzedaż, bo to sprzedaż podpisywała umowy z klientami i negocjowała warunki SLA, nawet jeśli sieć utrzymywał dział techniczny, a obsługa klienta przyjmowała reklamacje. Pytania pomocnicze przy identyfikacji właściciela są dwa:

  • kto decyduje o tym, jak ten proces powinien wyglądać?
  • kto odpowie przed klientami, gdy proces zostanie przerwany?

Może wydawać się, że w przypadku awarii usług głosowych konsekwencje poniesie dział utrzymania sieci, ale to krótkowzroczne myślenie. Konsekwencje poniesie sprzedaż, bo klienci zagłosują portfelami. Firma straci część z nich, a pozyskanie kolejnych będzie trudniejsze.

Wymagania nieformalne to standardy obsługi i zobowiązania, do których organizacja „przyzwyczaiła” klientów, a które nie zawsze są zapisane w umowie lub akcie prawnym. Jeden z naszych klientów z sektora telekomunikacyjnego miał zapisane w umowie, że aktywacja usługi nastąpi w ciągu tygodnia. Jego klienci oczekiwali jednak działającej usługi w ciągu godziny od zakupu. Organizacja jest zabezpieczona pod względem prawnym, ale ryzyko wizerunkowe pozostaje. Wymagania nieformalne powinny być identyfikowane jako element przewagi konkurencyjnej organizacji, np. szybkość, niezawodność, elastyczność. W kontekście wpływu na reputację i utratę klientów wymagania te mają podczas BIA takie samo znaczenie jak wymagania formalne.

Wymagania interesariuszy zebrane w kontekście organizacji stają się kryteriami oceny wpływu podczas analizy ryzyka lub analizy BIA, gdyż ocena wpływu obejmuje straty finansowe i konsekwencje dla każdej strony zainteresowanej. W ocenie sprawdza się m.in., co się stanie, jeśli organizacja utraci informacje, nie dotrzyma terminu raportu regulacyjnego, przekroczy czas reakcji zapisany w SLA albo jeśli dostawca krytycznych usług ICT wstrzyma świadczenie z powodu niezapłaconych faktur. Jeśli wyników analizy kontekstu nie wykorzystuje się w systemie zarządzania, audytor może stwierdzić niezgodność, a organizacja ryzykuje pominięcie istotnych wymagań.

Pojęcie analizy kontekstu organizacji pochodzi z norm ISO, a DORA i NIS2 nakładają obowiązki, które trudno spełnić bez takiej analizy. DORA (rozporządzenie UE 2022/2554) wymaga od podmiotów finansowych ram zarządzania ryzykiem związanym z ICT (art. 6) oraz identyfikacji i dokumentowania funkcji biznesowych wspieranych przez ICT, aktywów informacyjnych i aktywów ICT, a także źródeł ryzyka związanego z ICT (art. 8). NIS2 (dyrektywa UE 2022/2555, art. 21) i ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wymagają od podmiotów kluczowych i ważnych środków zarządzania ryzykiem opartych na podejściu uwzględniającym wszystkie zagrożenia. Wyniki analizy kontekstu prowadzonej według ISO/IEC 27001 i ISO 22301 można wykorzystać przy każdym z tych obowiązków, bez osobnych opracowań dla każdej regulacji.

Projekt kontekstu przygotowujemy samodzielnie na podstawie dokumentów klienta, więc zespół klienta włącza się dopiero na etapie weryfikacji. Czas opracowania projektu zależy od złożoności regulacyjnej i operacyjnej organizacji. Dla podmiotu z jasno zdefiniowanym zakresem działalności i jednym organem regulacyjnym projekt jest gotowy do weryfikacji w ciągu kilku dni roboczych. Weryfikacja i akceptacja po stronie klienta, przy wsparciu naszych ekspertów, zależą od dostępności menedżerów i zwykle zajmują do dwóch tygodni. Dla organizacji działających w wielu krajach poza Unią Europejską lub prowadzących unikalną działalność czas ustalamy indywidualnie na etapie konsultacji wstępnej.

Co zyskuje organizacja, która zaczyna od precyzyjnego kontekstu?


Po dobrze przeprowadzonej analizie kontekstu zakres systemu jest jasny od początku, a wymagania interesariuszy są przypisane do procesów i właścicieli. W analizie ryzyka i analizie BIA zespół korzysta z gotowych kryteriów oceny wpływu, a przed Zarządem i podczas audytu może pokazać ślad od wymagania do procesu i jego właściciela.

Każda organizacja działa w jakimś kontekście, opisanym mniej lub bardziej dokładnie. Liczy się to, czy udokumentowano go tak, żeby łączył wymagania z procesami, procesy z właścicielami, a właścicieli z ryzykiem i planami działania na wypadek wystąpienia problemów.

Nie wiesz, czy kontekst Twojej organizacji jest prawidłowy?

Umów bezpłatną konsultację o kontekście organizacji

Bez zobowiązań. 30–45 minut. Rozmowa o kontekście regulacyjnym Twojej organizacji. 
Wymagane
Zapytaj nas o usługę

Interesuje Cię ryzyko operacyjne?

Rosyjskie aplikacje wojskowe korzystają z infrastruktury zachodnich firm technologicznych

Najnowsze badania ujawniają, jak aplikacje wojskowe Kremla korzystają z infrastruktury Amazon, Google i innych gigantów technologicznych do prowadzenia działań w Ukrainie.

Czytaj

10 zagrożeń dla przemysłu na rok 2026

Zobacz nowy film.

Czytaj

Zarządzanie ryzykiem strony trzeciej. Gdzie powstają ślepe plamki w TPRM?

Zarządzanie ryzykiem strony trzeciej (TPRM) stanowi dziś jeden z ważniejszych elementów odporności operacyjnej organizacji.

Czytaj
Zarządzanie ryzykiem strony trzeciej

Insider threat – analiza sabotażu Davisa Lu (Eaton Corp)

Zagrożenie określane jako insider threat w organizacji, zwłaszcza gdy dotyczy pracowników uprzywilejowanych, stanowi jeden z najtrudniejszych do wykrycia elementów sabotażu…

Czytaj

Europa wchodzi w sierpień z rekordowym bilansem pożarów. Sezon 2026 testuje ciągłość działania

Tegoroczny wynik już przekroczył poziom z analogicznego okresu 2025 roku, który był najgorszym sezonem w historii pomiarów.

Czytaj

Planowanie ciągłości działania: kiedy lecą drony

W czasie wojny liminalnej celem nie jest bezpośrednia okupacja terenu, lecz sparaliżowanie państwa poprzez chaos, wywoływane konflikty wewnętrzne oraz destabilizację…

Czytaj

Jak sztuczna inteligencja zmienia wycenę ubezpieczeń cyber i zarządzanie ryzykiem ICT

Sztuczna inteligencja skróciła czas reakcji na atak do godzin​.Sprawdź, jak zmienia to wycenę ubezpieczeń cyber i o co zapyta Was…

Czytaj
Umów spotkanie w Calendly
Umów spotkanie
w Calendly