Co oznaczają nowe przepisy dla zarządców obiektów?
Od 21 sierpnia 2025 r. obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów dotyczące wyznaczania budynków użyteczności publicznej, w których zapewnia się budowle ochronne. Akt wykonuje przepisy ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 r.
Regulacja porządkuje zasady wskazywania obiektów, w których może zostać zapewniony schron albo ukrycie. Dla właścicieli, zarządców i administratorów budynków oznacza to potrzebę oceny obiektów pod kątem technicznym, organizacyjnym i operacyjnym.
Nie każdy budynek użyteczności publicznej zostanie wyznaczony jako miejsce zapewnienia budowli ochronnej. Rozporządzenie określa warunki pozytywne oraz przesłanki, które wyłączają takie wyznaczenie.
Jakie budynki mogą zostać objęte wyznaczeniem?
Organ ochrony ludności może wyznaczyć budowlę ochronną w budynku użyteczności publicznej, który ma co najmniej jedną kondygnację podziemną. To warunek podstawowy.
Rozporządzenie wskazuje kilka grup obiektów. Pierwsza obejmuje budynki przeznaczone w całości albo części na potrzeby administracji publicznej lub wymiaru sprawiedliwości. Dotyczy to obiektów, w których swoją siedzibę ma organ administracji publicznej albo wymiaru sprawiedliwości.
Druga grupa obejmuje szpitale. Trzecia dotyczy budynków stale użytkowanych przez podmioty ochrony ludności.
Rozporządzenie obejmuje także budynki, w których może przebywać więcej niż 50 osób. Dotyczy to obiektów przeznaczonych na potrzeby działalności leczniczej, pomocy społecznej, nauki, szkolnictwa wyższego, oświaty, wychowania, biur, kultury, turystyki albo sportu.
Osobną kategorią są inne budynki użyteczności publicznej, w których może przebywać więcej niż 100 osób albo których powierzchnia przekracza 2500 m².
Kiedy budynek nie zostanie wyznaczony?
Rozporządzenie przewiduje także sytuacje, w których organ ochrony ludności nie wyznacza budowli ochronnej. Wystarczy spełnienie jednej z przesłanek wyłączających.
Pierwsza dotyczy braku możliwości spełnienia wymagań technicznych dla budowli ochronnych. Oznacza to, że sama kondygnacja podziemna nie wystarcza. Obiekt musi dać się dostosować do funkcji ochronnej.
Druga przesłanka dotyczy braku potrzeby zapewnienia dodatkowych miejsc schronienia. Organ może więc uwzględnić lokalne pokrycie potrzeb ochronnych.
Trzecia przesłanka obejmuje brak ekonomicznej zasadności inwestycji. Jeżeli dostosowanie obiektu wymagałoby nieproporcjonalnych nakładów, może to wyłączyć wyznaczenie.
Czwarta dotyczy nieakceptowalnego ryzyka związanego z sytuacjami awaryjnymi lub katastroficznymi. Chodzi między innymi o awarie przemysłowe albo katastrofy naturalne, które mogłyby zagrozić osobom przebywającym w schronie albo ukryciu.
Piąta przesłanka dotyczy dostępności innej budowli ochronnej w odległości nieprzekraczającej 500 metrów. Odległość mierzy się po przewidywanych drogach poruszania się ludzi, od wyjść z budynku do wejścia do obiektu z budowlą ochronną.
Szósta przesłanka dotyczy budynków pozostających w posiadaniu jednostek przewidzianych do militaryzacji albo zmilitaryzowanych. Rozporządzenie przewiduje tu wyjątek dla jednostek podległych i nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Co z garażami i parkingami podziemnymi?
Rozporządzenie nie wprowadza prostej zasady, że garaż podziemny staje się schronem. Nie rozstrzyga też automatycznie statusu każdego parkingu podziemnego.
Przedmiotem regulacji są budynki użyteczności publicznej spełniające określone warunki. Kondygnacja podziemna jest jednym z nich, ale nie zastępuje oceny technicznej, lokalizacyjnej, ekonomicznej i bezpieczeństwa użytkowników.
W praktyce oznacza to, że garaż lub parking podziemny może mieć znaczenie przy analizie obiektu. Nie oznacza to jednak automatycznego obowiązku przekształcenia go w schron albo ukrycie.
Znaczenie dla właścicieli i zarządców
Nowe przepisy powinny skłonić zarządców budynków użyteczności publicznej do uporządkowania dokumentacji technicznej i organizacyjnej. W razie działań organu ochrony ludności potrzebne będą dane o konstrukcji budynku, kondygnacjach podziemnych, liczbie użytkowników, powierzchni, instalacjach, drogach ewakuacji i ograniczeniach technicznych.
Właściciel albo zarządca powinien także wiedzieć, czy w pobliżu obiektu istnieją inne budowle ochronne. Ma to znaczenie przy ocenie potrzeby wyznaczenia miejsca schronienia w danym budynku.
Dla organizacji korzystających z takich obiektów temat ma również wymiar ciągłości działania. Wyznaczenie części budynku jako budowli ochronnej może wpływać na sposób zarządzania przestrzenią, bezpieczeństwo osób, procedury ewakuacji, plany awaryjne i współpracę z administracją publiczną.
Co warto sprawdzić teraz?
Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, czy budynek mieści się w jednej z kategorii wskazanych w rozporządzeniu. Należy sprawdzić liczbę kondygnacji podziemnych, przeznaczenie obiektu, liczbę osób mogących przebywać w budynku oraz powierzchnię.
Drugim krokiem jest przegląd dokumentacji technicznej. Warto zebrać informacje o konstrukcji, instalacjach, wentylacji, drogach dojścia, ewakuacji, zasilaniu, dostępności i istniejących ograniczeniach.
Trzecim krokiem jest analiza ryzyk. Trzeba ocenić, czy lokalizacja obiektu nie jest narażona na zagrożenia, które mogłyby ograniczać bezpieczeństwo osób korzystających z budowli ochronnej.
Czwartym krokiem jest sprawdzenie otoczenia. Jeżeli w odległości do 500 metrów znajduje się inna budowla ochronna, może to mieć wpływ na decyzję organu.
Piątym krokiem jest aktualizacja procedur. Zarządca powinien powiązać ten temat z planami ewakuacji, komunikacją kryzysową, zarządzaniem bezpieczeństwem obiektu i planem ciągłości działania.
Wnioski dla organizacji
Rozporządzenie nie oznacza automatycznego przekształcenia wszystkich budynków z kondygnacją podziemną w schrony. Wprowadza jednak jasne kryteria, według których organy ochrony ludności mogą oceniać budynki użyteczności publicznej.
Dla właścicieli i zarządców oznacza to potrzebę przygotowania danych, dokumentacji i procedur. Dla organizacji korzystających z takich obiektów oznacza to potrzebę sprawdzenia, czy plany awaryjne uwzględniają nowe wymagania ochrony ludności i obrony cywilnej.
Davidson Consulting wspiera organizacje w analizie wymagań, przeglądzie procedur kryzysowych oraz aktualizacji planów ciągłości działania. W przypadku budowli ochronnych warto połączyć ocenę zgodności z oceną wpływu na bezpieczeństwo osób, zarządzanie obiektem i ciągłość pracy organizacji.
Czy wiesz, gdzie jest Twój schron? Sprawdź nasze wideo na temat schronów.
