Otwiera się w nowej karcie

Jaka alternatywa dla Starlinka w zapasowej łączności satelitarnej? 

Jaka alternatywa dla Starlinka sprawdzi się w zapasowej łączności? Porównujemy operatorów satelitarnych w Europie i opisujemy strategię wyjścia.

Jeśli w planie ciągłości działania Twoja organizacja wskazała Starlink jako jedyny zapasowy kanał łączności, warto rozważyć przygotowanie rozwiązania z udziałem drugiego operatora i, na wszelki wypadek, udokumentować plan wyjścia z usług oferowanych przez pana Muska. Dostępność usługi zależy od decyzji jednej firmy, a w rzeczywistości od decyzji jednego człowieka, oraz od polityki państwa, w którym firma ma siedzibę. 

W październiku 2026 roku ukraińskie wojsko przez ponad tydzień korzystało z wojskowej wersji Starlinka, w której bez uprzedzenia ograniczono łączność terminali w ruchu, czyli zamontowanych na dronach i pojazdach poruszających się szybciej niż ok. 160 km/​h. Elon Musk stwierdził wtedy publicznie, że o limitach tej usługi decyduje armia USA, a ostatecznie prezydent. Alternatywy dla Starlinka istnieją, a każdy operator ma inny profil ryzyka, ponieważ różnią się jurysdykcją, strukturą własnościową, orbitą i dojrzałością usługi. 

Po raz pierwszy pisałam o tym w lutym 2025 roku na LinkedInie, po doniesieniach o możliwym odcięciu Ukrainy od Starlinka. Wracamy do tematu na blogu, ponieważ scenariusz opisany wtedy jako ryzyko zrealizował się w październiku 2026 roku. Rynek alternatyw też się zmienił. Część operatorów ma nowych właścicieli, a harmonogramy budowanych konstelacji przesunęły się, dlatego aktualizujemy tamtą analizę i rozszerzamy ją o kryteria oceny operatorów oraz wymagania regulacyjne. 

Porównujemy sześciu operatorów — pięciu z nich świadczy już usługi w Europie — oraz budowany przez Unię Europejską system IRIS². Przedstawiamy kryteria oceny dostawcy łączności satelitarnej i wyjaśniamy, jak uwzględnić strategię wyjścia w zarządzaniu ryzykiem dostawców oraz w wymaganiach rozporządzenia o operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego (DORA) i dyrektywy NIS2. Ten sam mechanizm dotyczy każdej usługi technologii informacyjno‐​komunikacyjnych (ICT) świadczonej przez podmiot spoza Unii Europejskiej, dlatego nasze wnioski mają zastosowanie także poza obszarem łączności satelitarnej. 

Co się dzieje ze Starlinkiem na Ukrainie i jaką rolę odgrywa w tym Polska? 

Od 2022 roku Starlink jest podstawowym kanałem łączności dla ukraińskiej armii, administracji i służb, a Polska sfinansowała ponad połowę działających tam terminali. Dostęp do usługi wielokrotnie stawał się przedmiotem nacisków politycznych. W październiku 2022 roku ujawniono, że SpaceX zaproponował przejęcie kosztów usługi przez Departament Obrony USA, choć już wtedy około 85% z około 20 000 terminali było współfinansowanych przez USA, Polskę i innych darczyńców. Elon Musk wycofał się z tej zapowiedzi po kilku dniach. 21 lutego 2025 roku Reuters, powołując się na trzy źródła, poinformował, że przedstawiciele USA podnosili możliwość odcięcia Ukrainy od Starlinka podczas rozmów dotyczących umowy o surowce krytyczne. Musk zaprzeczył, a 9 marca 2025 roku nazwał Starlink „kręgosłupem ukraińskiej armii”. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski odpowiedział, że w razie utraty zaufania do SpaceX Polska będzie szukać innych dostawców. 

W 2026 roku operator dwukrotnie zmienił warunki dostępu na Ukrainie. W lutym SpaceX we współpracy z ukraińskim Ministerstwem Obrony wyłączył wszystkie terminale spoza zatwierdzonej białej listy, aby zablokować ich wykorzystanie przez wojska rosyjskie. W nocy z 13 na 14 października 2026 roku terminale wojskowej usługi Starshield zaczęły tracić łączność przy prędkości powyżej około 160 km/​h, a strona ukraińska nie została o tym poinformowana. Ograniczenie zakłócało działanie dronów przechwytujących i logistykę frontową. Musk stwierdził, że Starshield należy do rządu USA, a o limitach prędkości i użycia decyduje armia amerykańska, a ostatecznie prezydent. 24 października 2026 roku ukraińskie Ministerstwo Obrony poinformowało o przywróceniu pełnej prędkości, a Musk zarzucił ukraińskiej armii naruszenie warunków korzystania z usługi, czemu Kijów zaprzeczył. 

Ministerstwo Cyfryzacji podało w marcu 2025 roku, że od 2022 roku Polska kupiła dla Ukrainy ponad 24 500 terminali za około 323 mln zł. We wrześniu 2025 roku ukraiński minister transformacji cyfrowej Mychało Fedorow poinformował, że prezydent Karol Nawrocki podpisał przepisy umożliwiające kontynuowanie finansowania. Według jego danych Polska dostarczyła ponad 29 000 z ponad 50 000 aktywnych terminali Starlink na Ukrainie. Sprawa październikowych ograniczeń pozostaje otwarta. Grupa amerykańskich senatorów skierowała do SpaceX pytania o przyczyny, a według „The Atlantic” SpaceX zaproponował zmianę kontraktu w związku z przywróceniem łączności. 

Dlaczego zapasowa łączność z jednego operatora satelitarnego może zagrażać ciągłości działania?

 

Zapasowy kanał łączności powinien działać właśnie wtedy, gdy zawiedzie infrastruktura podstawowa — czyli w momentach, gdy organizacja ma najmniejsze pole manewru. Jeśli jego działanie zależy od jednego operatora, niedostępność tego operatora może oznaczać utratę łączności w krytycznej chwili. Przykład Ukrainy pokazuje, że na dostępność usługi mogą wpływać czynniki niezależne od umowy i pozostające poza kontrolą klienta, takie jak decyzje właściciela operatora, polityka zagraniczna państwa jego siedziby, sankcje czy ograniczenia eksportowe. Organizacja może mieć ważną umowę i opłacony abonament, a mimo to stracić dostęp do usługi lub otrzymywać ją z obniżonymi parametrami — tak jak ukraińska armia w październiku 2026 roku. 

Ten scenariusz dotyczy planów ciągłości działania przygotowanych na wypadek awarii krajowej infrastruktury telekomunikacyjnej, klęski żywiołowej lub zagrożenia wojennego. W każdej z tych sytuacji łączność satelitarna może być jedynym kanałem niezależnym od sieci naziemnej. Analiza wpływu na działalność (Business Impact Analysis, BIA) pomaga wskazać procesy, które organizacja musi przywrócić w określonym czasie. Jeśli ich realizacja wymaga łączności, a jedynym kanałem zapasowym jest usługa jednego operatora, przyjęty czas odtworzenia (Recovery Time Objective, RTO) opiera się na założeniu, na które organizacja nie ma wpływu. Audytor sprawdzi, czy RTO jest spójny z wynikami BIA, i zapyta, czy strategię odtworzenia można skutecznie wdrożyć. 

To ryzyko dotyczy każdego dostawcy i każdej jurysdykcji, ponieważ każdy dostawca może stać się niedostępny z przyczyn finansowych, technicznych, prawnych lub politycznych. Dlatego ocena zapasowej łączności jest częścią zarządzania ryzykiem stron trzecich (Third Party Risk Management, TPRM), a dokładniej — zarządzania ryzykiem dostawców. Jeśli analiza obejmuje również poddostawców, takich jak producenci terminali czy właściciele modułów telekomunikacyjnych na satelitach, mówimy o zarządzaniu ryzykiem w łańcuchu dostaw (Supply Chain Risk Management, SCRM). 

Jak ocenić operatora łączności satelitarnej pod kątem ryzyka związanego z dostawcą? 

Operatora łączności satelitarnej oceniamy według czterech kryteriów: 

Parametry techniczne to tylko jedno z czterech kryteriów oceny operatora 

1

Jurysdykcja i właściciel 

Czyje prawo obowiązuje właściciela? 

Np. Inmarsat należy do Viasat (USA)

2

Zależności techniczne 

Czyje moduły, stacje i terminale? 

Np. satelity ASBM niosą moduły Viasat 

3

Dojrzałość usługi 

Czy sieć już działa komercyjnie? 

Np. Telesat od 2028, IRIS² od 2029 

4

Parametry orbity 

Jakie opóźnienie zniosą procesy z BIA? 

LEO kilkadziesiąt ms, GEO ok. 600 ms 

  1. Pierwszym kryterium, które warto wziąć pod uwagę, jest jurysdykcja i struktura właścicielska. Sama siedziba operatora w Europie nie gwarantuje niezależności, jeśli jego właściciel lub znaczna część jego działalności podlega prawu innego państwa. Przykładem jest brytyjski Inmarsat, przejęty w 2023 roku przez amerykańską spółkę Viasat, a także SES, który po przejęciu Intelsatu prowadzi znaczną część działalności w USA. Największym akcjonariuszem Eutelsatu jest państwo francuskie, natomiast Hispasat należy do Indry, w której 28% udziałów posiada hiszpański państwowy holding SEPI. Przy wyborze drugiego operatora trzeba więc ustalić, jakiemu prawu podlega jego właściciel, i wybrać operatora z inną jurysdykcją niż dostawca podstawowy. Operator z siedzibą w Europie i amerykańskim właścicielem podlega tym samym decyzjom politycznym co Starlink, więc w takim scenariuszu zawiedzie razem z nim. 
  1. Drugim kryterium są zależności techniczne w łańcuchu dostaw. Satelita europejskiego operatora może przenosić moduł telekomunikacyjny należący do innej firmy. Norweskie satelity misji Arctic Satellite Broadband Mission, wyniesione 11 sierpnia 2024 roku, przenoszą moduły GX10A i GX10B, z których Viasat korzysta, by rozszerzyć sieć nad Arktyką. Podobnie warto przeanalizować stacje naziemne, terminale i oprogramowanie zarządzające. Ocena dostawcy obejmuje więc także to, czyja infrastruktura faktycznie przenosi ruch. Jeśli drugi operator korzysta z modułu, stacji naziemnych lub terminali tej samej firmy co dostawca podstawowy, oba kanały mają wspólny punkt awarii, a dwa kontrakty dają jedno źródło ryzyka. 
  1. Trzecim kryterium jest dojrzałość usługi. Niektóre sieci często wskazywane jako alternatywy nie są jeszcze dostępne komercyjnie. Konstelacja Telesat Lightspeed ma rozpocząć globalną usługę pod koniec drugiego kwartału 2028 roku, a unijny system IRIS² ma zacząć świadczyć pierwsze usługi w 2029 roku. Warto uwzględnić te sieci w planach długoterminowych, ale strategię odtworzenia na najbliższe lata najlepiej oprzeć na usługach, które już działają. 
  1. Czwartym kryterium są parametry techniczne związane z orbitą. Sprawdziłam, że satelity na niskiej orbicie okołoziemskiej (Low Earth Orbit, LEO) zapewniają opóźnienia rzędu kilkudziesięciu milisekund. W przypadku satelitów na średniej orbicie (Medium Earth Orbit, MEO) opóźnienie wynosi około 150 ms, a na orbicie geostacjonarnej (Geostationary Orbit, GEO) – zwykle około 600 ms. Większe opóźnienia mogą utrudniać wideokonferencje i korzystanie z aplikacji interaktywnych, ale nadal umożliwiają wygodne korzystanie z poczty, wymianę plików i komunikację na czacie. Dlatego warto określić wymagany poziom opóźnienia na podstawie minimalnego zakresu odtworzenia procesów wskazanych w BIA – na przykład zastanowić się, czy wystarczy komunikacja tekstowa przez komunikatory, czy potrzebne są wideokonferencje. 

Która alternatywa dla Starlinka jest dostępna w Europie? 

W Europie działa dziś pięciu operatorów oferujących usługi, które warto rozważyć jako alternatywę dla Starlinka w łączności zapasowej. Tylko Eutelsat OneWeb zapewnia komercyjną usługę na niskiej orbicie o zasięgu globalnym. Pozostali operatorzy korzystają głównie z orbit geostacjonarnych, średnich lub wysokich orbit eliptycznych (Highly Elliptical Orbit, HEO), co wiąże się z dłuższymi opóźnieniami. Zestawienie uwzględnia także rozwijaną konstelację Telesat Lightspeed oraz unijny system IRIS². Dane pochodzą od operatorów lub ich dystrybutorów i są aktualne na listopad 2026 roku. 

OperatorSiedziba i właścicielOrbitaParametry deklarowaneGłówni klienciStan usługi
Eutelsat OneWebFrancja; największy akcjonariusz państwo francuskie (po podwyższeniu kapitału o 1,5 mld EUR, 2025)LEO, ok. 1200 km, ponad 600 satelitówdo 150 Mb/​s pobierania, opóźnienie poniżej 70 msfirmy, administracja publiczna, lotnictwo, żegluga; brak oferty dla osób prywatnychdziała
SESLuksemburg; po przejęciu Intelsatu (lipiec 2025) duży ośrodek w McLean, USAGEO (ok. 90 satelitów) i MEO (prawie 30 satelitów, w tym O3b mPOWER na ok. 8000 km)O3b mPOWER: od kilkudziesięciu Mb/​s do kilku Gb/​s na usługę, opóźnienie ok. 150 msprzedsiębiorstwa, administracja publiczna, operatorzydziała
Space NorwayNorwegia; spółka państwowa, od stycznia 2024 właściciel Telenor SatelliteGEO (satelity Thor) i HEO (ASBM‑1 i ASBM‑2, z ładunkami Viasat GX10A i GX10B)brak publicznych danychżegluga, sektor lądowy, nadawcy, administracja; Arktyka i Europa Północnadziała
HispasatHiszpania; od 30 grudnia 2025 89,68 procent w rękach Indry, 10,32 procent państwoGEO (pozycje 30°W, 36°W, 61°W)typowe dla GEO opóźnienie ok. 600 msoperatorzy telekomunikacyjni, nadawcy, firmy, administracja; Europa, Północna Afryka, Amerykidziała
Inmarsat (Viasat)Wielka Brytania; od maja 2023 własność Viasat (Kalifornia, USA)GEO, sieć Global Xpresszwykle ok. 50 Mb/​s, nowsze instalacje do ok. 100 Mb/​s, opóźnienie ok. 600 mslotnictwo, żegluga, administracjadziała
TelesatKanada; spółka giełdowa, rządy Kanady i Quebecu posiadają warrantyLEO, Telesat Lightspeed (225 satelitów operacyjnych)brak danych dla usługi docelowejoperatorzy telekomunikacyjni, administracja, lotnictwo, żeglugapierwsze satelity nie wcześniej niż w czerwcu 2027, usługa globalna od końca II kwartału 2028
IRIS² (Unia Europejska)program Komisji Europejskiejwieloorbitowa konstelacja, 290 satelitówbrak danychadministracja i wojsko państw Unii, następnie odbiorcy komercyjnipierwsze usługi planowane na 2029; od stycznia 2026 tymczasowa usługa GOVSATCOM na ośmiu satelitach pięciu państw

Zależność od podmiotów amerykańskich dotyczy również operatorów z siedzibą w Europie. Inmarsat należy do amerykańskiej spółki, SES prowadzi znaczną część działalności w USA, a satelity HEO Space Norway przenoszą moduły Viasat. Spośród operatorów kontrolowanych przez państwa europejskie — Eutelsat OneWeb, Hispasat oraz Space Norway w zakresie satelitów Thor — to właśnie oni są obecnie najmniej narażeni na decyzje podejmowane w USA. Administracja publiczna może uzupełnić zapasowe łącza o unijny rządowy system łączności satelitarnej (GOVSATCOM), a od 2029 roku także o IRIS². 

Jak przygotować strategię wyjścia dla zapasowej łączności satelitarnej? 

Strategia wyjścia (exit strategy) opisuje, jak organizacja przejdzie do innego dostawcy lub Strategia wyjścia (exit strategy) określa, jak organizacja może przejść do innego dostawcy lub korzystać z własnych zasobów, gdy obecny dostawca przestanie być dostępny. W sektorze finansowym to obowiązek. Rozporządzenie DORA (art. 28 ust. 8) wymaga strategii wyjścia dla usług ICT wspierających funkcje krytyczne lub istotne. Plany te powinny być kompleksowe, udokumentowane, przetestowane i okresowo przeglądane. Dyrektywa NIS2 (art. 21 ust. 2) uwzględnia ciągłość działania oraz bezpieczeństwo łańcucha dostaw wśród środków zarządzania ryzykiem. W Polsce obowiązki te obejmują podmioty kluczowe i ważne w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Niezależnie od obowiązujących przepisów, kolejne kroki są podobne. 

  1. Zidentyfikuj procesy z BIA, których odtworzenie wymaga łączności satelitarnej, i przypisz do nich konkretnego operatora. 
  1. Oceń każdego operatora pod kątem jurysdykcji, struktury własnościowej, zależności technicznych oraz dojrzałości usługi. 
  1. Wybierz drugiego operatora z inną jurysdykcją właściciela i dobierz orbitę do wymagań opóźnienia wynikających z BIA. 
  1. Sprawdź, czy terminale, umowy i konfiguracja sieci pozwalają na przełączenie się na drugiego operatora w czasie zgodnym z RTO. 
  1. Zapisz w umowach prawo do wypowiedzenia, warunki przeniesienia danych i konfiguracji oraz obowiązki dostawcy po zakończeniu współpracy. 
  1. Przetestuj przełączenie w ramach testów planu ciągłości działania i aktualizuj ocenę dostawców po każdej istotnej zmianie właściciela. 

Tę samą procedurę stosujemy do pozostałych istotnych dostawców ICT spoza Unii Tę samą procedurę warto zastosować do pozostałych istotnych dostawców ICT spoza Unii Europejskiej, w tym dostawców usług chmurowych i oprogramowania. Jeszcze do niedawna rezygnacja z usług takiego dostawcy wydawała się mało prawdopodobna i nieopłacalna, dlatego wiele organizacji pomijało ten scenariusz w analizach ryzyka. 

Suwerenność dostawcy jako kryterium planu ciągłości działania 

Wybierając zapasowy kanał łączności, warto dziś sprawdzić, kto kontroluje operatora i jakie decyzje polityczne mogą wpłynąć na dostępność usługi. Parametry techniczne nadal mają znaczenie, ale plan ciągłości działania oparty na jednym operatorze wiąże ryzyko polityczne bezpośrednio z RTO organizacji. Współpraca z dwoma operatorami działającymi w różnych jurysdykcjach, przetestowane przełączenie oraz udokumentowana strategia wyjścia pomagają ograniczyć to ryzyko. Te same dokumenty mogą też posłużyć jako dowód dla Zarządu i podczas audytu. 

Źródła 

Artykuły powiązane

Czy to początek końca Microsoft 365 w administracji publicznej? 

Kierunek zmian jest wyraźny i prowadzi do stopniowego zastępowania rozwiązań Microsoftu rozwiązaniami o otwartej architekturze, bezpłatnymi lub znacznie tańszymi w…

Czytaj

Jaka alternatywa dla Starlinka w zapasowej łączności satelitarnej? 

Jaka alternatywa dla Starlinka sprawdzi się w zapasowej łączności? Porównujemy operatorów satelitarnych w Europie i opisujemy strategię wyjścia.

Czytaj

PHP2Shell, czyli dzień, w którym organizacje same wyłączyły swoje serwisy 

Nigdy dotychczas nie widzieliśmy tak dramatycznej, publicznej i globalnej reakcji na zdarzenie, które jeszcze się nie zmaterializowało.

Czytaj