21 października 2026 roku holenderski parlament, fińska, francuska i częściowo brytyjska administracja rządowa, port w Rotterdamie, japońska grupa Mitsubishi UFJ Financial Group i polski Centralny Ośrodek Informatyki wyłączyły własne serwisy internetowe, zanim ktokolwiek je zaatakował.
Nigdy dotychczas nie widzieliśmy tak dramatycznej, publicznej i globalnej reakcji na zdarzenie, które jeszcze się nie zmaterializowało. Powodem są dwie krytyczne podatności w PHP, języku programowania, w którym działa około siedemdziesięciu procent stron internetowych. Podatności nazwane PHP2Shell pozwalają zdalnie przejąć serwer, a przestępcy zaczęli z nich korzystać natychmiast, zanim większość administratorów przeczytała komunikat. Organizacje, świadomie i w ciągu kilku godzin same prewencyjnie przerwały swoje usługi online. Plany ciągłości działania (business continuity plan, BCP) rzadko opisują taki scenariusz.
Skąd wziął się PHP2Shell
Podatności CVE-2026–109618 i CVE-2026–109619 tkwiły w rdzeniu interpretera PHP, w kodzie zarządzającym pamięcią, od wersji 5.4 wydanej w 2012 roku. Jak relacjonuje BBC, w 2024 roku badacze Fundacji PHP natrafili na teoretyczny błąd, ale nie potrafili wskazać, w jaki sposób można by wykorzystać go w ataku. W lipcu 2026 roku fundacja zarządzająca PHP przystąpiła do programu OpenAI Patch the Planet, w którym modele sztucznej inteligencji wyszukują i naprawiają błędy w popularnym oprogramowaniu. W sierpniu poważną lukę znalazła firma Calif, a wkrótce potem badacze OpenAI i Wiz. Zespół bezpieczeństwa PHP ocenił obie podatności na 9,2 w dziesięciostopniowej skali CVSS (Common Vulnerability Scoring System).
Zagrożona jest każda strona działająca na podatnej wersji PHP, od biuletynu urzędu gminy po sklep internetowy, bez względu na staranność jej twórców. Błąd przetrwał czternaście lat, a z pomocą sztucznej inteligencji badacze opisali sposób jego wykorzystania w kilka tygodni. Równie szybko inni specjaliści będą znajdować kolejne błędy w starym kodzie, także na zlecenie atakujących.
Jak przebiegały dni od 17 do 21 października 2026 roku
17 października, cztery dni przed publikacją poprawek, sieć pułapek (honeypot) Amazon Web Services odnotowała pierwszą próbę wykorzystania luki. Wciąż nie wiadomo, skąd atakujący znał szczegóły.
20 października zespół PHP uprzedził administratorów, że poprawki są w drodze i ukażą się wcześniej, jeśli informacje o podatnościach trafią do sieci przed terminem publikacji. Tego samego dnia w mediach społecznościowych zaczęły krążyć identyfikatory podatności z podstawowym opisem. Według Fundacji PHP, cytowanej przez BBC, firma Calif przez pomyłkę (!) opublikowała też nagranie pokazujące podstawy ataku. Nagranie usunięto, ale zdążyło trafić na fora hakerskie.
21 października o godzinie 5.02 czasu polskiego Cloudflare uruchomił reguły blokujące znane sposoby ataku, mniej więcej dziewięć godzin przed publicznym ogłoszeniem. Tego samego dnia ukazały się poprawione wersje PHP.
Według wpisu prezesa Cloudflare Matthew Prince’a w serwisie X sieć Cloudflare zarejestrowała tysiące prób ataku w dziesięciu godzinach przed ogłoszeniem, dziesiątki tysięcy w czterdzieści pięć minut po nim, setki tysięcy po dwóch godzinach, a wieczorem miliony.
Liczby pochodzą z jednego wpisu i dotyczą jednej sieci. Wg wypowiedzi ekspertów, znaczną część tych prób stanowią automatyczne skanowania i nic nie wskazuje na skuteczne włamanie do dużej organizacji. Administrator, który dowiedział się o luce rano, miał kilka godzin na przegląd systemów, testy i aktualizację, a jeśli serwer utrzymywał dostawca, czekał na jego ruch.
Kto wyłączył serwisy i dlaczego
Fińskie centrum usług informatycznych administracji Valtori wyłączyło publiczne serwisy administracji centralnej zapobiegawczo. W Holandii z sieci zniknęły strony parlamentu, krajowego centrum cyberbezpieczeństwa, portu w Rotterdamie i urzędu ochrony danych. W Wielkiej Brytanii strony zdjęły między innymi Oxford City Council, City of Edinburgh Council i Office for Budget Responsibility, który powołał się na wytyczne brytyjskiego National Cyber Security Centre. Uniwersytet Wiedeński wyłączył strony, pocztę i platformę Moodle. W Japonii Mitsubishi UFJ Financial Group czasowo zawiesiła część usług internetowych, a Ministerstwo Finansów wyłączyło część treści i usług online. W Czechach, według Polskiego Radia 24, czasowo wyłączono serwis Urzędu Rządu i serwisy meteorologiczne.
W Polsce Centralny Ośrodek Informatyki czasowo wyłączył strony Biuletynu Informacji Publicznej części podmiotów korzystających z systemu SSDIP. Politechnika Białostocka prewencyjnie ograniczyła dostęp do stron uczelni, systemu USOSweb i platformy Moodle.
22 października Pełnomocnik Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa wydał rekomendację nr 2026/33/6 dla podmiotów krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, po konsultacji z zespołami CSIRT NASK, CSIRT GOV i CSIRT MON. Do chwili publikacji tego tekstu nie potwierdzono skutecznego włamania z użyciem PHP2Shell do polskiej instytucji publicznej.
Aktualizacja PHP wymaga przetestowania aplikacji, a w wielu organizacjach także udziału dostawcy, który utrzymuje serwer. Ataki zaczęły się w minutach, a aktualizacja trwa godziny lub dni. Cloudflare zaznaczył, że jego reguły są dodatkową warstwą obrony i nie zwalniają z aktualizacji. Koszt kilkudniowej niedostępności strony jest znany i ograniczony. Koszt przejętego serwera, z którego atakujący może przejść do sieci wewnętrznej, trudno oszacować nawet po fakcie.
Czym PHP2Shell różni się od Log4Shell
Po ujawnieniu podatności Log4Shell w bibliotece Log4j w grudniu 2021 roku organizacje tygodniami ustalały, w których produktach działa podatny komponent. Przy tym incydencie przestępcy potrzebowali piętnastu dni, żeby zacząć wykorzystywać podatność, a teraz, z pomocą sztucznej inteligencji, wystarczyło im pół dnia.
PHP2Shell dotyczył serwisów publicznych, widocznych dla klientów i mieszkańców, więc decyzja w ciągu godzin eskalowała z działu informatyki na poziom kierownictwa, gdyż wyłączenie strony urzędu albo banku jest decyzją biznesową, nawet jeśli wynika z przesłanek technicznych.
Co PHP2Shell mówi o planach ciągłości działania
CERT Polska 21 października zalecił między innymi tymczasowe wyłączenie dostępnych z internetu serwisów opartych na PHP, „o ile nie zakłóci to pracy organizacji”. Zastosowanie tego zalecenia wymagało wiedzy, które usługi można wyłączyć, na jak długo i czym je w tym czasie zastąpić. Tej wiedzy nie da się zebrać w kilka godzin. Dział informatyki wie, że strona urzędu działa na PHP. Komórki merytoryczne wiedzą, że przez tę stronę mieszkańcy składają wnioski, a urząd wypełnia obowiązek udostępniania informacji publicznej. Analiza wpływu biznesowego (Business Impact Analysis, BIA) łączy obie te źródła informacji i pozwala oszacować potencjalny wpływ takiego zdarzenia.
Plany ciągłości działania opisują zwykle przerwy wywołane z zewnątrz, takie jak pożar, powódź albo atak ransomware. PHP2Shell wymusił przerwę, którą organizacje wywołały same, na podstawie niepełnej informacji i bez pewności czy zagrożenie dotyczy akurat ich. Należy pamiętać, że realizacja zadań publicznych nie ustaje z powodu incydentu – ustawa o KSC wymaga zapewnienia ciągłości działania bez wyjątków, co ważne także w sytuacji, gdy zdarzenie przekracza możliwości podmiotu.
Podobnie, obowiązek udostępniania informacji publicznej nie ustal po wyłączeniu biuletynu, a o wyłączeniu i terminie aktualizacji często decydował dostawca hostingu albo operator wspólnej platformy. Organizacje z planami BCP, opisanymi obejściami i ustalonymi uprawnieniami wiedziały, jak przyjąć wniosek, opublikować pilny komunikat i kto zatwierdzi ponowne włączenie serwisu. Szkockie rady przywróciły strony w czwartek rano, ale według BBC sześć z nich nadal miało kłopoty z kontami mieszkańców i płatnościami online. Powrót usługi do normalnego funkcjonowania również wymaga planu.
O jakości decyzji o wyłączeniu własnej usługi przesądza praca wykonana wcześniej. 21 października 2026 roku organizacje, które tę pracę wykonały, wyłączały serwisy według planu ciągłości działania. Pozostałe tworzyły plan „w locie”, w trakcie trwania zagrożenia.
Chcesz poznać sprawdzoną metodykę budowy planów ciągłości działania? Zapisz się na szkolenie BCM Masterclass
Źródła
BBC News, „Cyber‐security issue hitting sites worldwide prompts ‚millions’ of hacking attempts”, relacja na żywo, październik 2026
Michał Tomaszkiewicz, Polskie Radio 24, „Strony BIP znikają z sieci. Luka PHP pozwala przejmować serwery. Co dalej?”, październik 2026
Sergiu Gatlan, BleepingComputer, „PHP ships emergency patches for critical PHP2Shell flaws”, październik 2026
International Business Times Singapore, „PHP2Shell Crisis: Governments and Companies Worldwide Take Websites Offline Over Critical Security Flaw”, październik 2026
Tenable, „php2shell (CVE-2026–109618, CVE-2026–109619): Frequently Asked Questions”, październik 2026
Cloudflare, „Cloudflare deploys protections against php2shell vulnerability”, październik 2026
Reuters za Global Banking & Finance Review, „Cloudflare Reports Millions of PHP Exploit Attempts After Disclosure”, październik 2026
RTÉ News, „Companies and govts step up cyber defences after PHP flaw”, październik 2026
ITwiz, „Krytyczne luki w PHP zagrażają milionom stron. Polska wyłącza część serwisów BIP”, październik 2026
Pełnomocnik Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa, „Rekomendacja nr 2026/33/6 dotycząca podatności w oprogramowaniu PHP”, 22 października 2026 r.
CERT Polska, komunikat o krytycznych podatnościach w PHP (CVE-2026–109618, CVE-2026–109619), październik 2026




