W nocy z 11 na 12 października 2026 roku zaatakowano sterowniki chłodnicze we francuskich supermarketach. Atak pokazał, że do zniszczenia całego zapasu chłodzonego towaru wystarczy zdalna zmiana nastaw w systemie technologii operacyjnej (operational technology, OT). Te same lub bardzo podobne platformy sterowania pracują w magazynach farmaceutycznych, aptekach szpitalnych, laboratoriach i bankach krwi. Dla sektora ochrony zdrowia cyberbezpieczeństwo łańcucha chłodniczego dotyczy więc bezpieczeństwa pacjentów, ciągłości terapii i zgodności z wymaganiami regulacyjnymi. W handlu skutkiem incydentu są straty finansowe i wizerunkowe. W medycynie zniszczona partia leku może być niezastępowalna w krótkim terminie.
Co wydarzyło się we francuskich supermarketach w nocy z 11 na 12 października 2026 roku?
Atakujący zdalnie przejęli sterowniki chłodnicze duńskiej firmy Danfoss w setkach supermarketów we Francji. Wymusili ciągły tryb odszraniania z nastawą temperatury do 50°C, przez co tony świeżych i mrożonych produktów nadawały się wyłącznie do utylizacji. Według danych grupy Les Mousquetaires ofiarą padło ok. 300 sklepów Intermarché i Netto. Coopérative U podała, że dotyczyło to blisko 100 jej placówek. Atak potwierdziła też sieć E.Leclerc, a w relacjach pracowników pojawiają się również sklepy Carrefour Market i Monoprix. Dwa sklepy w Alsacji zgłosiły łącznie straty rzędu 270 tys. euro, w tym Intermarché w Haguenau ok. 50 tys. euro. W skali kraju grupa Les Mousquetaires szacuje straty na kilka milionów euro.
Prokuratura paryska otworzyła śledztwo, które prowadzi sekcja do spraw cyberprzestępczości. Według części mediów w analizę incydentu zaangażowana jest również francuska Krajowa Agencja Bezpieczeństwa Systemów Informacyjnych (Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information, ANSSI). Danfoss podał, że incydenty dotyczą ograniczonej liczby systemów, przede wszystkim wycofanych modeli AK‐SM800 i AK‐SC355, które nie otrzymują już aktualizacji bezpieczeństwa. Zaatakowane zostały także kontrolery AK‐SM800A z przestarzałą wersją oprogramowania układowego (firmware). Media wskazują ponadto na wersje oprogramowania sterującego sprzed wersji 4.
Szukałam wcześniejszych informacji na temat zgłoszeń podatności tego typu i okazuje się, że w sierpniu 2026 roku badacze Claroty opublikowali pełną analizę podatności w kontrolerach AK‐SM 800A. Opisali m.in. obejście uwierzytelniania (authentication bypass) oraz możliwość zdalnego wykonania kodu (remote code execution). Pierwsza z tych podatności była publicznie znana od 20 maja 2025 roku. Wtedy opisała ją amerykańska Agencja ds. Cyberbezpieczeństwa i Bezpieczeństwa Infrastruktury (Cybersecurity and Infrastructure Security Agency, CISA). Badacze zidentyfikowali 2765 interfejsów zarządzania tych urządzeń dostępnych z internetu. Producent wydał poprawki w kolejnych wersjach oprogramowania. Atak objął więc zarówno urządzenia wycofane ze wsparcia, jak i urządzenia wspierane, na których nie zainstalowano dostępnych poprawek. Nie wiadomo, czy atakujący wykorzystali podatności opisane przez Claroty.
Incydent uderzył bezpośrednio w ciągłość łańcucha chłodniczego i przyniósł straty finansowe, ryzyko sanitarne oraz utratę zaufania klientów. Sterowniki chłodnicze pracują zwykle przez wiele lat od instalacji. Jednocześnie coraz częściej łączy się je z siecią na potrzeby zdalnego serwisu, monitoringu oraz integracji z systemami zarządzania budynkiem (Building Management System, BMS) i systemami nadzoru i sterowania procesami (Supervisory Control and Data Acquisition, SCADA). Wnioski z francuskiego incydentu dotyczą trzech obszarów. Pierwszy to inwentaryzacja urządzeń OT, która pokazuje, które z nich mają połączenie z siecią. Drugi to traktowanie sterowników bez wsparcia producenta jako ryzyka operacyjnego, a pozostałych jako urządzeń wymagających regularnych aktualizacji. Trzeci to segmentacja sieci, ograniczenie zdalnego dostępu i monitorowanie anomalii w parametrach pracy, takich jak temperatura i cykle odszraniania, które mogą znacząco ograniczyć skutki podobnego ataku.
Dlaczego atak na chłodnie supermarketów dotyczy także sektora medycznego i farmaceutycznego?
Producenci sterowników chłodniczych, w tym Danfoss, dostarczają swoje systemy także do magazynów farmaceutycznych, aptek szpitalnych, laboratoriów, banków krwi i firm zajmujących się logistyką szczepionek. Jeżeli w takiej chłodni pracuje sterownik tego samego typu bez wsparcia producenta albo bez aktualnych poprawek, scenariusz z Francji jest technicznie możliwy również tam. Dotyczy to chłodni z lekami biologicznymi, insuliną, szczepionkami mRNA i materiałem do badań klinicznych. W handlu strata dotyczy głównie pieniędzy i wizerunku. W ochronie zdrowia obejmuje zniszczenie partii leków o wysokiej wartości, przerwanie ciągłości terapii i ryzyko dla bezpieczeństwa pacjenta. Do tego dochodzą konsekwencje regulacyjne wynikające z Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (Good Distribution Practice, GDP) i Dobrej Praktyki Wytwarzania (Good Manufacturing Practice, GMP), w tym ustalenia audytów.
Czy Wasza analiza BIA uwzględnia zależność procesów krytycznych od systemów i dostawców zewnętrznych?
Zapisz się na BCM Masterclass →
BCM Masterclass to dwudniowe warsztaty Davidson Consulting w Warszawie, uzupełnione sesją online. Prowadzi je Renata Davidson. Uczestnicy ćwiczą analizę wpływu na działalność (BIA) z uwzględnieniem zależności między procesami. Oceniają ryzyko w łańcuchu dostaw metodyką ERAMIS i symulują zgłoszenie poważnego incydentu zgodnie z wymaganiami KSC i DORA. W cenie dodatkowa indywidualna konsultacja z Renatą Davidson do wykorzystania do 31 marca 2027. Ilość miejsc ograniczona!
Najbliższa edycja odbędzie się 29–30 października 2026 roku.
Najbardziej wrażliwe są komory o zaostrzonych wymaganiach temperaturowych. Przykłady to zakres od ‑90°C do ‑60°C dla niektórych szczepionek mRNA, +2–+8°C dla leków biologicznych oraz precyzyjne warunki w bankach krwi i laboratoriach diagnostycznych. W takich komorach nawet krótkotrwałe odchylenie temperatury może oznaczać konieczność utylizacji całej partii. Supermarket może wycofać towar i zamówić nową dostawę, a placówka medyczna często nie ma takiej możliwości. Zniszczony materiał bywa niezastępowalny w krótkim terminie, a konsekwencje dotyczą bezpośrednio pacjentów. Audyt systemów chłodniczych w ochronie zdrowia powinien więc obejmować trzy elementy: aktualność oprogramowania układowego sterowników, monitoring temperatury niezależny od sterownika oraz procedury awaryjne na wypadek utraty kontroli nad systemem.
Jak przepisy KSC odnoszą się do systemów chłodniczych w ochronie zdrowia?
Dostawcy usług zdrowotnych i producenci produktów leczniczych mogą być podmiotami kluczowymi lub ważnymi w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC). To samo dotyczy części przedsiębiorstw zajmujących się produkcją, przetwarzaniem i dystrybucją żywności. Status zależy od sektora, wielkości podmiotu i kryteriów ustawy. Zarządzanie ryzykiem obejmuje systemy informacyjne wykorzystywane do świadczenia usług. W chłodniach z lekami i materiałem biologicznym należą do nich także sterowniki OT. Analiza obejmuje również bezpieczeństwo łańcucha dostaw, w tym zdalny dostęp serwisowy producentów, oraz ciągłość działania. Przed Zarządem i podczas audytu organizacja powinna wykazać, że zna swoje sterowniki chłodnicze, ocenia związane z nimi ryzyko i ma procedury na wypadek ich przejęcia. Certyfikat czy deklaracja zgodności dostawcy nie zastępują tej oceny.
Jak zadbać o cyberbezpieczeństwo łańcucha chłodniczego w organizacji?
Pierwszym krokiem jest ustalenie, jakie sterowniki pracują w organizacji i które z nich mają połączenie z siecią. Dalsze działania zależą od tego, które urządzenia mają jeszcze wsparcie producenta i czy zainstalowano na nich dostępne poprawki. Poniższa sekwencja dotyczy zarówno infrastruktury własnej, jak i dostawców.
- Zidentyfikować wszystkie systemy chłodnicze i sterowniki (marka, model, wersja oprogramowania, zdalny dostęp).
- Ustalić, które z nich wyszły poza okres wsparcia producenta, a które mają dostępne, lecz niezainstalowane poprawki bezpieczeństwa.
- Ograniczyć ekspozycję tych urządzeń w sieci, szczególnie interfejsów webowych i zdalnego serwisu, oraz wydzielić je w osobnym segmencie sieci.
- Monitorować temperaturę, nietypowe komendy i cykle odszraniania.
- Uwzględnić ryzyko cybernetyczne w analizach ciągłości łańcucha chłodniczego żywności i leków.
- Zadać te same pytania dostawcom z branży transport, spedycja, logistyka (TSL).
Nastawa temperatury jako parametr bezpieczeństwa pacjenta
Incydent we Francji przeniósł zagrożenia dla chłodnictwa z analiz teoretycznych do praktyki. Do wyrządzenia szkody wystarczyła zmiana nastaw sterownika. W handlu skutkiem jest strata finansowa, a w ochronie zdrowia dodatkowo zagrożenie dla ciągłości terapii i bezpieczeństwa pacjentów. Nastawy temperatury w chłodniach medycznych wymagają więc takiej samej kontroli dostępu i monitoringu jak systemy przetwarzające dane pacjentów.
Organizacje, które korzystają ze sprzętu Danfoss lub podobnych systemów w chłodniach, magazynach i laboratoriach, mają w tym incydencie dobry powód do przeglądu. Wynikiem przeglądu powinna być decyzja, które sterowniki zaktualizować, a które odizolować od sieci.
Czy Wasza analiza BIA uwzględnia zależność procesów krytycznych od systemów i dostawców zewnętrznych?
Zapisz się na BCM Masterclass →
BCM Masterclass to dwudniowe warsztaty Davidson Consulting w Warszawie, uzupełnione sesją online. Prowadzi je Renata Davidson. Uczestnicy ćwiczą analizę wpływu na działalność (BIA) z uwzględnieniem zależności między procesami. Oceniają ryzyko w łańcuchu dostaw metodyką ERAMIS i symulują zgłoszenie poważnego incydentu zgodnie z wymaganiami KSC i DORA. W cenie dodatkowa indywidualna konsultacja z Renatą Davidson do wykorzystania do 31 marca 2027. Ilość miejsc ograniczona!
Najbliższa edycja odbędzie się 29–30 października 2026 roku.
